مرکز بهداشت شرق

سالمندان برای در امان ماندن از بیماری کووید-19 چه الگوی غذایی داشته باشند؟

مهمترين توصيه تغذيه اي براي اين سنين، مصرف غذاهاي ساده و كم حجم است به شکلی که تمامي نيازهاي فرد به مواد مغذي تامين گردد. نكته اساسي در برنامه غذايي سالمندان، مصرف مواد غذايي كم چربي و كم كلسترول (مانند شير و لبنيات كم چرب، كاهش مصرف روغن، كره، خامه و ....)، كم نمك و پر فيبر بر اساس هرم غذایی  است.

بطور کلی با افزايش سن نياز به انرژي به علت کاهش تحرک بدنی كم مي شود و در دوران قرنطینه خانگی پیشگیری از بیماری کووید 19، که تحرک بدنی کمتر هم شده است، براي محدود كردن دريافت انرژي، لازم است غذاهاي كم حجم و غني از مواد مغذي بيشتر مصرف شود و مصرف مواد شيرين و چربي ها نيز كاهش يابد.

• مصرف کافی منابع غذایی پروتئينی هم برای تقویت سیستم ایمنی بدن ضروری است. بنابراین سالمندان باید پروتئین مورد نیاز بدن خود را  از منابع غذایی حاوی پروتئین مانند گوشت هاي كم چربي، مرغ، ماهي، سفيده تخم مرغ، فرآورده هاي لبني بدون چربي يا كم چربي ( شیر ، ماست ، پنیر ( تامين کنند. حبوبات نيز از منابع گياهي پروتئينی هستند كه اگر با  غلات مصرف شوند تمامي نياز بدن به پروتئين را تامين مي كنند. به طور كلي مصرف روزانه حداقل 2 واحد از گروه گوشت و تخم مرغ و یک واحد حبوبات برای تامین پروتئین مورد نیاز سالمندان لازم است.


• جذب كلسيم و ويتامين D در سالمندان كاهش مي يابد كه خود اثر مخربي بر سلامت استخوان ها دارد و سبب افزايش احتمال شكستگي هاي استخواني مي شود. به این دلیل مصرف روانه مکمل کلسیم یا کلسیم د و مصرف ماهانه مکمل 50 هزار واحدی ویتامین د مطابق با دستورالعمل های وزارت بهداشت ضروری است. علاوه بر آن، مصرف حداقل 2 واحد از گروه شير و لبنيات که از منابع غني كلسيم هستند توصیه می شود. در برخي افراد كه دچار عدم تحمل گوارشي شير  هستند،  لازم است روزانه جایگزین های شیر مثل ماست و پنیر استفاده کنند. همچنين می توان شير بدون لاكتوز را در اين موارد مصرف كرد. هر واحد از اين گروه برابراست با يك ليوان شير يا يك ليوان ماست يا 60-45 گرم پنير (به اندازه دو قوطي كبريت).


•  در سالمندان توانايي جذب ويتامين ب12 بدن كاهش مي يابد. برای پیشگیری از کمبود این ویتامین لازم است مقدار مناسبی از گوشت قرمز، ماهي، شير و تخم مرغ روزانه مصرف شود.


•  كمبود ويتامين B6 به علل مختلف در اين سنين شايع است زيرا با بالا رفتن سن سوخت و ساز اين ويتامين افزايش و جذب آن كاهش مي يابد. از طرف ديگر مصرف ناكافي گوشت دريافت اين ويتامين را نيزكاهش مي دهد. مصرف روزانه منابع غني اين ويتامين از جمله انواع گوشت، شير، تخم مرغ، حبوبات و غلات كامل (سبوس دار) به تامین این ویتامین و تقویت سیستم ایمنی بدن سالمندان کمک می کند.


• آهن از دیگر ریزمغذی هایی است که به تقویت سیستم ایمنی کمک می کند. سالمندانی که بدلیل دریافت کم منابع غذایی آهن دچار کمبود آهن و کم خونی می شوند، مقاومت کمتری در مقابل عفونت ها و بویژه با ویروس کرونا دارند . منابع غذایی آهن از جمله گوشت قرمز، مرغ، ماهی از منابع غنی آهن هستند. حبوبات و زرده تخم مرغ، سبزی های سبز تیره مثل جعفری، برگ چغندر، برگه های تیره کاهو، انواع خشکبار و مغزها نیز به تامین آهن مورد نیاز بدن کمک می کنند. مصرف چاي خصوصا" بلافاصله بعد از غذاهاي گياهي حاوي آهن مانند حبوبات و غلات از جذب آهن جلوگيري مي كند بنابراين  سالمندان باید از مصرف چاي از يك ساعت قبل تا 2 ساعت بعد از غذا خودداري  کنند. برای جذب بهتر آهن وعده غذایی توصیه می شود از سالاد و سبزی تازه و خام، آب لیموی تازه، آب نارنج که حاوی ویتامین است، همراه با غذا استفاده شود. در صورتی که  کمبود آهن و کم خونی توسط پزشک تشخیص داده شده است دوز درمانی مکمل آهن با توصیه پزشک برای رفع کم خونی باید مصرف شود.


• روي در افزايش ايمني بدن نقش دارد. بطور كلي مصرف روي در اين سنين پايين است. بعلاوه ممكن است با بالا رفتن سن، جذب روي در بدن كمترشود. برخي از داروها مانند مكمل كلسيم در صورت مصرف همزمان با غذاهاي حاوي روي مي توانند سبب كمبود روي در بدن شوند. گوشت، شير و تخم مرغ و حبوبات از منابع غني روي مي باشند. بطور کلی با مصرف منابع غذایی حاوی پروتئین بخصوص پروتئین حیوانی هر دو ریزمغذی آهن و روی تامین می شود.


• منيزيم يكي از املاح موثر در استحكام و مقدار توده عضلاني بدن است. كمبود اين عنصر نيز يكي از مشكلات تغذيه اي در اين سنين مي باشد و در افراد مبتلا به سوء تغذيه و سوء جذب مواد غذايي نيز بيشتر مشاهده مي شود. منابع غذايي حاوي منيزيم عبارتند از: آجيل، لوبياي سويا، انواع گوشت ها.


• مصرف مواد قندی و شیرین، غذاهای چرب و سرخ شده و پرنمک که موجب تحریک سیستم ایمنی می شود نیز باید کاهش یابد. سالمندانی که دچار بیماری های مزمن از جمله دیابت، فشار خون بالا و چربی خون بالا و بیماری های قلبی و عروقی هستند لازم است کماکان رژیم غذایی که به آنها داده شده را رعایت کنند.

 

        منبع: دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی