مقدمه

بر اساس آخرین گزارش سازمان بهداشت جهانی سالانه یک ميليون و سیصد و پنجاه هزار نفر در دنیا جان خود را در تصادفات ترافیکی از دست مي دهند و تلفات ناشی از تصادفات، هشتمین عامل مرگ در جهان و اولين عامل مرگ و میر در رده سنی 5 تا 29 سال شناخته شده است.

در کشورمان ایران نیز سالانه حدود 16000 نفر در سوانح رانندگی جان خود را از دست داده و بیش از 350 هزار نفر در تصادفات مجروح می شوند که جدا از تالمات روحی فراوان، هزینه های ناشی از تصادفات ترافیکی ضربه سنگینی به اقتصاد کشور وارد می نماید و قریب به 5 درصد تولید ناخالص داخلی کشور صرف جبران هزینه های مستقیم تصادفات می گردد. بر اساس اعلام فرمانده پلیس راهور ناجا، سرعت غیرمجاز عامل مستقیم ۲۳ درصد تصادفات کشور است و در افزایش شدت دیگر انواع تصادفات نیز نقش قابل توجهی دارد. هر روزه درصد قابل توجهی از افراد به بهانه های مختلف سرعت مجاز را در معابر درون شهری و راههای برون شهری رعایت نمی کنند. در سرعت 80 کیلومتر بر ساعت شانس زنده ماندن عابری که با یک خودرو تصادف می کند در بهترین شرایط فقط 20 درصد است. تنها 5 درصد کاهش در "سرعت متوسط حرکت خودروها" می تواند باعث کاهش 30 درصدی در تصادفات منجر به فوت گردد.

با توجه به اهمیت موضوع مدیریت سرعت و نقش آن در کاهش تلفات و جراحت­ های شدید ناشی از تصادفات برای امسال موضوع «مدیریت سرعت» با رویکردی جدید در دستور کار قرار گرفته  است. ششمین هفته جهانی ایمنی سازمان ملل با شعار «خیابان­ هایی برای زندگی» و استفاده از هشتگ #Love30 توجه ذینفعان ایمنی را به موضوع کاهش سرعت در معابری که تردد عابران پیاده و دوچرخه سواران و دیگر کاربران آسیب پذیر راه جایگاه پررنگی دارد جلب کرده است.

هدف از برگزاری کمپین «خیابان­ هایی برای زندگی» (Love30)

تجربه موفق دو شهر اسلو نروژ و هلسینکی فنلاند در اجرای رویکرد «چشم انداز صفر» در سال 2019 نشان داد به صفر رساندن تعداد فوتی ­های تصادفات تنها یک رویا نیست و می ­توان با اتخاذ رویکرد جامع و مدیریت واحد در ایمنی به آن دست یافت. در سال 2019 هیچ عابر و دوچرخه سواری در این دو شهر بر اثر تصادف فوت نکردند و تعداد رانندگان فوت شده نیز در اسلو یک نفر و هلسینکی سه نفر بود.

با توجه به اینکه مدیریت سرعت در معابر شهری و ایجاد محدودیت سرعت 30 در محدوده مرکز شهر تأثیر قابل توجهی در دستیابی به این موفقیت در این دو شهر داشت، سیاستگذاران کشورها و شهرهای بی­شماری از این رویکرد استقبال کرده و اعلام کردند روند اصلاح زیرساخت ­های شهری برای کاهش سرعت در مناطق مرکزی شهرها را آغاز کرده ­اند.

مهمترین هدف برگزاری این هفته جهانی و کمپین های مشابه آن حساس سازی و جلب توجه عموم مردم و به ویژه مدیران به بحث مدیریت سرعت در معابر شهری و حتی راه­های برون شهری است تا با احساس مسئولیت و اقدام موثرگامی در راستای کاهش تعداد تلفات ناشی از تصادفات برداشته شود.

تحقیقات نشان داده که کاهش سرعت میانگین نقش قابل توجه در کاهش تلفات و تصادفات دارد. از سوی دیگر سرعت میانگین عملکردی خودروها در بسیاری از معابر شهری و راههای برون شهری از سرعت مجاز اعلام شده بیشتر است و باید با روشهای مختلف از جمله مهندسی و اعمال قانون و افزایش آگاهی عمومی اقدامی موثر در راستای کاهش متخلفین از سرعت مجاز انجام داد.

سازمان ملل متحد و سازمان بهداشت جهانی با انتخاب شعار «خیابان ­هایی برای زندگی» برای ششمین هفته جهانی ایمنی راه حمایت خود را از انسان محوری در حمل و نقل نشان دادند و در سایت ویژه هفته جهانی اعلام شده است که در مناطق مرکزی شهر و محل هایی که زندگی و جنب و جوش شهری برای رفتن به مدرسه، محل کار، تفریح، خرید و .. جایگاه بالاتری دارد، خیابان باید فضایی پاک و آرام برای پیاده­روی افراد جوان و سالمند، بازی کودکان و استفاده دوچرخه سواران باشد.  در چنین معابری تردد خودروها باید در اولویت کمتری قرار بگیرد و بنابراین ایجاد محدودیت سرعت 30 با کمک روش های مهندسی و آرام سازی ترافیک و اعمال قانون موثر می­تواند به کاهش تلفات عابران پیاده و ترغیب افراد به پیاده روی و استفاده بیشتر از دوچرخه منتج گردد.

البته این هدف یک هدف جاه طلبانه است و دستیابی کامل به آن نیاز به تقویت زیرساخت­ های موجود مثل توسعه مسیرهای دوچرخه و بازنگری در نیمرخ عرضی معابر و توسعه حمل و نقل همگانی دارد ولی چه بسیارند محدوده­ های سرعت 30 مثل محدوده مدارس که عملا به دلایل مختلف در حد یک تابلو باقی مانده اند و مورد بی توجهی و بی مهری قرار دارند.

شاید 20 سال پیش ایجاد پیاده راه­های شهری مثل 17 شهریور و 15 خرداد در تهران، تربیت در تبریز، جنت در مشهد، بوعلی در همدان، فردوسی در سنندج، میدان شهرداری رشت و .. و بستن بخشی از معابر شهری بر روی خودروها امری محال به نظر می­ رسید ولی به تجربه بر همگان ثابت شد که رویکرد انسان محور و ایجاد خیابان­ هایی برای زندگی اولویت بیشتری بر ایجاد خیابان هایی برای خودروها دارد.

میدان شهرداری رشت قبل و بعد از بازپیرایی با رویکرد انسان محور

 

با توجه به اینکه پروژه ملی مدیریت سرعت از سال 1398 با حمایت دفتر سازمان بهداشت جهانی و هدایت دبیرخانه کمیسیون ایمنی راه های کشور آغاز شده و پس از پایان فاز مطالعات و طراحی اقدامات مورد نیاز، فاز اجرایی آن در سال 1400 در حال انجام است، در راستای اهداف هفته جهانی ایمنی، شعار «نه به سرعت غیرمجاز، سالم و ایمن بمانیم» به عنوان شعار کمپین پروژه ملی مدیریت سرعت انتخاب شده است که پیشنهاد می­ شود در کنار شعارهای هفته جهانی ایمنی مورد استفاده قرار گیرد.

اقدامات پیشنهادی برای بزرگداشت هفته جهانی ایمنی راه

برگزاری مسابقه عکس، نقاشی، طراحی پوستر و .. با موضوع هفته

برگزاری همایش پیاده روی و دوچرخه سواری

برنامه های مناسبتی در مدارس، مهدکودک­ ها و ...

برگزاری همایش با حضور متخصصین و ذینفعان

برگزاری نشست خبری با حضور اصحاب رسانه

مکاتبه و برگزاری جلسه با ائمه جمعه و جماعات جهت طرح مبحث ایمنی در مراسم مذهبی

برگزاری دوره آشنایی با اصول مدیریت سرعت

اطلاع رسانی هفته و پیام های مرتبط از طریق بروشور و پوستر و استند و بیلبورد و ...

هماهنگی و جلب حمایت چهره های مشهور، ورزشکاران و هنرمندان

جمع آوری امضاء مردمی در قالب طومار و درخواست نیازهای ایمنی از مسئولان ذیربط

تهیه کلیپ و عکس با موضوع ایمنی جهت انعکاس در رسانه ها و شبکه های اجتماعی

برنامه های فرهنگی و جلسات بحث و تبادل نظر

همکاری صدا و سیما برای زیرنویس و پخش مطالب مرتبط و مصاحبه و ...

        مستندسازی اقدامات